**
Sırbistan’da son yaklaşık iki yıldır süregelen hükümet karşıtı gösterilerin ardından gerçekleştirilen parlamento seçimlerinde, öğrenci liderliğindeki muhalefet grubu galip geldi.
İlk verilere göre oyların %52,73’ünü elde eden Öğrenci Listesi, eski Cumhurbaşkanı Aleksandar Vučić’in koalisyonunu geride bıraktı.
Seçim yenilgisini kabul eden Vučić, yeni yönetimin Avrupa Birliği’nin baskılarına dayanamayabileceğini ve Sırbistan’ın kısa süre içinde Rusya’ya yaptırım uygulama ihtimalinin bulunduğunu öne sürdü.
Ancak kazanan hareketten gelen ilk açıklamalar, Belgrad’ın Moskova ile olan ilişkilerinde köklü bir değişiklik yapmayacağına işaret etti.
RT Balkan’a konuşan üniversite profesörü ve Öğrenci Listesi sözcüsü Jovo Bakić, Sırbistan’ın Rusya ile tarihi bağlarını koruyacağını ifade etti.
Bakić, Rusya’nın Sırbistan için önemli bir ortak olduğunu vurgulayarak, “Rusya’ya hem büyük bir güç hem de tarihsel açıdan önemli ortağımız olarak saygı duyuyoruz ve birçok durumda koruyucumuz konumundadır.” şeklinde konuştu.
Bakić, iki ülke arasındaki ilişkilerin geleceği hakkında ise “Bu konuda herhangi bir değişiklik olmayacak.” dedi.
AB’NİN YAPTIRIM TALEBİNE RET
Sırbistan’ın Rusya’ya yönelik yaptırımlara katılmayacağını belirten Bakić, 1990’lı yıllarda Yugoslavya’ya uygulanan ağır Birleşmiş Milletler (BM) yaptırımlarını hatırlattı.
Sırbistan’ın Rusya’ya uygulayacağı olası yaptırımların Moskova üzerinde sınırlı bir etki yaratacağını savunan Bakić, böyle bir kararın Belgrad açısından sembolik olarak son derece olumsuz sonuçlar doğuracağını dile getirdi.
Sırbistan, Avrupa Birliği üyeliği hedefini sürdürmesine rağmen Vučić döneminde de Ukrayna savaşı nedeniyle Rusya’ya yönelik yaptırımlara katılmayı reddetmişti.
Seçim kampanyasını çoğunlukla iç reformlar üzerine odaklayan Öğrenci Listesi, dış politikada tartışmalı konulara dair detaylı bir program sunmamıştı.
UKRAYNA’YA SİLAH SEVKİYATI DURDURULABİLİR
Reuters’ın bildirdiğine göre, seçimleri kazanan hareketin önde gelen isimleri yeni hükümetin çatışma bölgelerine silah ihracatını durduracağını ifade etti.
Bu doğrultuda, Sırbistan’dan satın aldıkları silah ve mühimmatı daha sonra Ukrayna’ya gönderen Batılı aracılara yapılan satışların da sona ermesi planlanıyor.
Vučić daha önce Sırbistan’dan mühimmat satın alan Avrupalı ülkelerin bu ürünleri nasıl kullanacaklarına kendilerinin karar verebileceğini belirtmişti.
Belgrad yönetimi ise Ukrayna’ya doğrudan silah tedarik ettiği yönündeki suçlamaları reddetmişti.
RUS DOĞALGAZI SIRBİSTAN İÇİN KRİTİK ÖNEMDE
Yeni hükümetin karşılaşacağı önemli konulardan biri de Rusya ile enerji ilişkileri olacak. Sırbistan’ın doğalgaz ihtiyacının yaklaşık %75’i Rusya tarafından sağlanıyor.
Vučić, mart ayında Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile yaptığı görüşmenin ardından Moskova’nın Avrupa’nın büyük bölümüne kıyasla çok daha uygun fiyatlarla doğalgaz sağlamaya devam edeceğini açıklamıştı.
İki ülke arasındaki doğalgaz tedarik anlaşması daha sonra 2026 yılı sonuna kadar uzatılmıştı.
AB ise 2022’de Ukrayna savaşının artmasının ardından Rus fosil yakıtlarına bağımlılığını azaltmaya ve alternatif enerji kaynaklarına yönelmeye çalışıyor.
PETROL TEDARİKİNDE YAPTIRIM BELIRSIZLIĞI
Sırbistan’ın enerji alanındaki diğer bir sorunu ise ülkenin tek petrol rafinerisini işleten ve çoğunluk hissesi Ruslara ait olan NIS şirketine yönelik ABD yaptırımlarıdır. Macar enerji şirketi MOL’un NIS’teki Rus hisselerini satın almak için girişimlerde bulunduğu bildiriliyor.
Ayrıca NIS’in faaliyetlerine devam etmesine olanak tanıyan ABD yaptırım muafiyetinin 30 Ekim’de sona ermesi bekleniyor. Şirket, ülkede akaryakıt tedarikinde aksama yaşanmaması için muafiyet süresinin yeniden uzatılmasını talep etti.
Bakić, Rus enerji kaynaklarından vazgeçilmesi yönündeki baskılara da değinerek “Biz yabancıları memnun etmek için değil, ulusal çıkarlarımız doğrultusunda hareket etmek için buradayız.” şeklinde ifade etti.
KREMLİN’DEN SEÇİM SONRASI İLK MESAJ
Sırbistan’daki seçim sonuçlarına ilişkin Kremlin’den de yorum geldi. Kremlin Sözcüsü Dmitriy Peskov, Moskova’nın Belgrad ile karşılıklı faydaya dayalı ilişkilerini sürdürmeyi umduğunu söyledi.
Peskov ayrıca Vučić’in iki ülke arasındaki ilişkilerin geliştirilmesine yaptığı katkılardan övgüyle söz ederek yeni döneme ilişkin değerlendirmesinde “Bildiğiniz gibi tango yapmak için iki kişi gerekir.” dedi.
HÜKÜMET KARŞITI PROTESTOLAR SEÇİM ZAFERİNE DÖNÜŞTÜ
Sırbistan’da seçimleri kazanan öğrenci hareketi, Kasım 2024’te Novi Sad kentindeki tren istasyonunun beton sundurmasının çökmesi sonucu meydana gelen facianın ardından başlayan protestolardan ortaya çıktı. Facianın ardından hükümete yönelik tepkiler ülke genelinde kitlesel gösterilere yol açtı. Yaklaşık iki yıl süren protestolar sonucunda öğrenci hareketi siyasi alanda güç kazanmış oldu.
